Interactie is een middel, geen doel

"Kun je een lezing komen geven? Maar dan wel graag een beetje interactief." Die vraag krijg ik vaak. Het lijkt bijna de norm: het publiek moet en zal meedoen, ook als dat niets toevoegt.

Het klinkt misschien gek dat juist ik hier kritisch over ben. Interactie is mijn vak. Ik bouw er al jaren tools voor en geef het publiek soms letterlijk de afstandsbediening van mijn presentatie. Maar juist daarom weet ik: interactie is een middel, geen doel.

Wat bedoel ik met interactie?

Een presentatie zonder interactie bestaat eigenlijk niet. Zodra er mensen in de zaal zitten, reageren ze op je, met of zonder woorden. Alleen tegen een camera of een muur presenteer je echt zonder interactie. Als ik het hier over interactie heb, bedoel ik publieksparticipatie: vragen stellen, met elkaar discussiëren, stemmen, een opdracht doen, onderdeel worden van het verhaal.

Schijninteractie

Omdat veel goeroes roepen dat je om de zoveel minuten iets met je publiek moet doen, ontstaat schijninteractie. Interactie omdat het moet. Een geforceerde oefening of een stelling die alleen dient om bij de volgende slide te komen. Mensen kiezen een kant, de spreker zegt "mooi, dan weten we dat", en gaat verder met zijn verhaal. Er is geen echte interesse in wat de zaal vindt. Het publiek voelt dat haarfijn aan.

Wanneer werkt het wel?

Ik gebruik interactie om iets te verduidelijken, om een aha-moment te creëren of om mijn boodschap kracht bij te zetten. Bijvoorbeeld:

• Als ik wil laten zien hoe verdeeld een zaal is, en daar vervolgens echt op doorga.
• Als de kennis in de zaal groter is dan die op het podium.
• Als mensen na afloop iets moeten doen, en ik ze dat alvast laat oefenen.

Wanneer niet?

Bij een pitch of een sterk betoog kan interactie juist afleiden. Je kunt het ook dan inzetten, maar bedenk goed waarom.

Mijn advies aan organisatoren en sprekers: stel bij elk interactief moment de vraag wat je met de uitkomst gaat doen. Als het antwoord "niets" is, laat het dan weg.